Przygotowanie tekstowego zapisu rozmowy albo innego materiału dźwiękowego wymaga uwzględnienia nie tylko wypowiadanych słów, ale również kontekstu całej wypowiedzi. Znaczenie ma jakość nagrania, liczba uczestników, sposób prowadzenia rozmowy a także obecność zakłóceń, które mogą utrudniać rozpoznanie poszczególnych fragmentów. Transkrypcje nagrań mogą obejmować wywiady, spotkania, rozmowy telefoniczne, wykłady, przesłuchania czy materiały zarejestrowane w trakcie różnych wydarzeń.
W współzależności od przeznaczenia zapisu wykorzystuje się różnorakie zasady jego opracowania. W wersji dosłownej uwzględnia się też powtórzenia, urwane zdania, zawahania i charakterystyczne elementy wypowiedzi. Z kolei zapis redagowany może pomijać część naturalnych powtórzeń, jeżeli nie zmienia to sensu przekazywanych informacji. Wybór metody powinien wynikać z tego, do czego tekst będzie w przyszłości wykorzystywany.
Szczególnego podejścia wymaga materiał, który ma zostać użyty w postępowaniu prawnym. Transkrypcja do sądu powinna możliwie wiernie oddawać przebieg rozmowy, bez samodzielnego poprawiania wypowiedzi w sposób wpływający na ich znaczenie. Istotne jest zachowanie kolejności dialogu, rozróżnienie osób zabierających głos oraz oznaczenie fragmentów, których nie można dobitnie odtworzyć (zobacz także: stenogram cennik). Nie powinno się zastępować niezrozumiałych słów przypuszczeniami, nawet jeśli kontekst sugeruje określoną tekst. W takim przypadku dużo lepiej podkreślić nieczytelny fragment wraz z właściwym oznaczeniem czasu nagrania. Przydatne jest także zachowanie informacji o przerwach, nakładających się wypowiedziach czy nagłej zmianie tematu, o ile mają one znaczenie dla interpretacji rozmowy. Sam zapis tekstowy nie przesądza natomiast o prawdziwości przedstawionych w nim informacji ani o ich wartości dowodowej. O sposobie zastosowania nagrania i jego transkrypcji decydują właściwe przepisy a także okoliczności dokładnie określonej sprawy.
W praktyce opracowywanie materiałów dźwiękowych wiąże się z wieloma trudnościami, których nie za każdym razem można uniknąć poprzez wielokrotne odsłuchiwanie. Kłopotem bywają niewyraźna wymowa, szumy w tle, słaba jakość mikrofonu, oraz rozmowy prowadzone przez kilka osób jednocześnie. W szczególności wymagające są nagrania, w których uczestnicy na prawdę bardzo często sobie przerywają lub używają skrótów i określeń znanych tylko z wcześniejszego kontekstu. W tak zaistniałych okolicznościach stenogram powinien zachowywać czytelny układ wypowiedzi, a równocześnie nie może tworzyć pozornej pewności tam, gdzie dźwięk nie pozwala na jednoznaczne postanowienie treści. Rozpoznanie głosów także wymaga ostrożności. O ile nie ma podstaw do przypisania wypowiedzi konkretnej osobie, właściwsze jest wykorzystanie neutralnego oznaczenia uczestnika. Warto również pamiętać, że automatyczne narzędzia rozpoznawania mowy mogą błędnie interpretować nazwy własne, daty, liczby i specjalistyczne terminy. Dlatego wynik automatycznego przetwarzania wymaga sprawdzenia z oryginalnym materiałem.
Istotnym elementem pracy z nagraniem jest również sposób zapisywania danych, które mogą mieć znaczenie w kolejnym postępowaniu lub analizie. Daty, godziny, kwoty, nazwiska i nazwy miejsc powinny być weryfikowane ze wyjątkową uwagą, ponieważ wręcz drobna pomyłka może zmodyfikować sens wypowiedzi. W sytuacji dłuższych materiałów pomocny jest podział tekstu na odcinki odpowiadające kolejnym etapom rozmowy a także stosowanie znaczników czasu. Ułatwia to odnalezienie konkretnego fragmentu bez konieczności ponownego odsłuchiwania całego pliku. Znaczenie ma również rozróżnienie między słowami w rzeczywistości wypowiedzianymi a komentarzami osoby opracowującej zapis. Ewentualne uwagi techniczne powinny być wyraźnie oddzielone od treści rozmowy. Przy materiałach zawierających dane osobowe trzeba a dodatkowo uwzględnić zasady ich przetwarzania i przechowywania. Zakres szczegółowości zapisu uzależniony jest od celu jego sporządzenia, rodzaju nagrania oraz założeń instytucji, do której dokument ma zostać przekazany.
Sprawdź: transkrypcja nagrań.